Nieuwjaarstoespraak 2026

Goedenavond,

Ook namens mij hartelijk welkom, en speciaal de nieuwe inwoners die vanavond zijn gekomen. Wat fijn dat u er allen bent, hier als onderdeel van de grote gemeenschap die we met elkaar vormen in onze gemeente. Een netwerk van onderlinge verbondenheid, van gewoontes, tradities en verantwoordelijkheden die we samen dragen. Een gemeenschap waar buren elkaar groeten en helpen, waar verenigingen bloeien, waar ondernemers investeren in meer dan alleen hun bedrijf, en waar scholen, cultuur- en zorgorganisaties de ruggengraat vormen van ons dagelijks leven. Dat zie ik elke dag weer in Emst, Epe, Oene en Vaassen. Ik noem een paar mooie voorbeelden:

VIOSS uit Vaassen vierde in 2025 alweer haar 90 jarig jubileum! En Kunst Na Arbeid Epe mocht maar liefst 85 kaarsjes uitblazen.
Ondernemersvereniging Vaassen maakt ieder jaar weer een Sinterklaasfilm waarbij veel mensen en kinderen samenwerken om tot een prachtig resultaat te komen.
En op Bevrijdingsdag is onder andere door de Wilhelminavereniging samen met vele vrijwilligers en de ondernemers in Epe een prachtig programma neergezet om 80 jaar vrijheid te vieren.
In Emst is het veldje achter de Hezebrink nu ruim een jaar in gebruik voor spelen, sporten en ontmoeten. Een initiatief dat door volhardende en betrokken inwoners tot stand is gekomen en in stand wordt gehouden.
Of kijk naar de jaarlijkse bedrijvensafari in Oene. Waar deelnemers in teams, de bedrijven in het dorp op een andere manier leren kennen, maar elkaar ook.
Tenslotte heeft Sprengenbeek college met de verbouwing een prachtige ontmoetingsruimte gekregen en stelt deze ook open voor andere gelegenheden. Daarmee kan ik u een primeur vertellen: Sprengenbeek college is dit jaar de gastlocatie waar we samen met Voorst en Apeldoorn veteranendag vieren en zo een mooie verbinding leggen tussen jongeren en ouderen rondom het thema vrede en veiligheid.

In deze dagelijkse realiteit, ontstaat sociale cohesie: het vertrouwen dat we op elkaar kunnen bouwen, het besef dat ieders stem ertoe doet, en de bereidheid om samen op te trekken. Hoe sterker de gemeenschap, hoe fijner we het hebben in goede tijden en hoe veerkrachtiger we zijn in slechtere tijden.

Die veerkracht is ook de kern van democratie. Journalist en schrijver Marcia Luyten beschrijft in haar boek ‘Kiezen voor democratie’, democratie als de grootste mogelijke kans op zo veel mogelijk vrijheid, voor zoveel mogelijk mensen; ofwel de grootst mogelijke kans op vrede. Ik citeer: “De twee wereldoorlogen waren zo groot en gruwelijk, dat in de negenzeventig jaar erna mensen en landen vaak tot compromissen kwamen. Levendig was de herinnering aan het leed dat mensen elkaar kunnen aandoen, en de noodzaak tot samenwerking werd breed gevoeld. Eigenbelang op korte termijn kon worden opgeschort door gezamenlijk belang op de lange termijn.”

Tachtig jaar na de Tweede Wereldoorlog lijkt die vastberadenheid tot vrede af te brokkelen. De gretigheid waarmee in de samenleving, in de politiek en op sociale media conflicten worden opgestookt, is groot.

Kiezen voor democratie vraagt om meer dan een bolletje inkleuren op een stembiljet. Een democratie functioneert niet vanzelf; ze rust op voorwaarden die we elke dag opnieuw moeten voeden. Ik neem u graag mee langs een aantal van die voorwaarden.

Allereerst de verkiezingen. Dit jaar mogen we op woensdag 18 maart weer naar de stembus. Deze keer om uw gemeenteraad te kiezen. Toch even een vraag aan u:

Wie van u weet al op welke partij u gaat stemmen?
Wie van u verwacht pas in de laatste week een keuze te kunnen maken?

Uw stem bepaalt wie de komende jaren richting geven aan onze gemeente. Uw stem doet ertoe en is dus niet iets waar lichtzinnig over gedacht moet worden. Mijn stemadvies: wees goed geïnformeerd en kies bewust!

Een andere voorwaarde voor een goed functionerende democratie is de rechtsstaat: gelijke regels voor iedereen en een onafhankelijke rechtspraak die beschermt tegen willekeur. Ik kondigde vorig jaar al aan dat artikel 1 van de Grondwet een prominente plek zou krijgen in ons gemeentehuis. U kunt het nu helaas niet zien, maar de tekst van dit grondbeginsel is prominent geplaatst op de trap waar u nu op zit. Want inclusie doet ertoe! Een democratie is pas sterk als iedereen kan meedoen—jong en oud, nieuwkomer en nestor, gehoord en ongehoord.

Democratie vraagt ook om transparantie en verantwoording. U heeft recht op heldere informatie en op bestuurders die uitleggen waarom keuzes gemaakt worden—zodat vertrouwen geen toeval is, maar het resultaat van openheid. In 2025 heeft de gemeenteraad besloten om de informatiebijeenkomsten van de raad openbaar te laten zijn. Een mooie stap, die bijdraagt aan meer transparantie. Ik wil u zelf ook meer meenemen en meer inkijk bieden in mijn rol als uw burgervader. Welke dingen mij bezig houden in relatie tot wat leeft in onze samenleving. Daarom treft u vanaf nu elke maand een column van mijn hand in de Gemeentewijzer en op onze website.

Media spelen een cruciale rol in onze democratie. Zij informeren ons, controleren de macht en bieden ruimte voor debat. Maar ook hier geldt: wees kritisch. Niet alles wat u leest of ziet is waar. Online zien we dat sites die nieuws brengen, steeds meer verkokeren en dat nuances soms ver te zoeken zijn; alles om de aandacht van de lezer vast te houden en daarmee geld te verdienen.
“Democratie is de wil van het volk. Elke morgen lees ik stomverbaasd in de krant wat ik nu weer wil,” sprak cabaretier Wim Kan ooit. De uitersten worden uitvergroot en het grote midden lijkt wel te verdwijnen. Gelukkig spreek ik veel mensen die mij het tegendeel bewijzen.

En dan sociale media; ooit bedacht om te verbinden, niet om te verdelen. En juist dat lijkt steeds meer te gebeuren. Wij zagen het zelf op Facebook. Dieptepunt waren de vele uitermate onfatsoenlijk en bedreigende reacties op ons bericht op Facebook over coming-out-day. Maar ook op andere berichten moeten andere mensen en medewerkers van de gemeente het ontgelden en wordt onjuiste informatie gedeeld. Het college wil een respectvolle en veilige online omgeving bieden en heeft daarom sinds 1 januari de mogelijkheid om te kunnen reageren onder berichten op Facebook laten uitzetten. Wij geven geen voedingsbodem aan haat, bedreiging of onwaarheden. Maar we blijven te allen tijde bereikbaar en in gesprek!

En daarmee kom ik bij mijn laatste punt. Democratie kan alleen functioneren als we elkaar blijven respecteren, ook als we het niet eens zijn. Het vraagt om een cultuur waarin we meningsverschillen niet uitvergroten maar onderzoeken, feiten boven polarisatie stellen en de kunst van het compromis waarderen. Zoals Winston Churchill ooit zei: “Democratie is de noodzaak om af en toe te buigen voor de mening van anderen.”

Democratie leeft niet alleen in het gemeentehuis. Het leeft in onze dorpen, buurten en verenigingen. En ik hoop ook in u. Want democratie is geen toeschouwerssport, het is een teamsport. We moeten het samen doen.

Daarom roep ik een ieder op om in 2026 samen te werken aan een sterke democratie. Blijf meedoen! Niet vanaf de zijlijn, maar samen en midden op het speelveld.

Ik wens u en uw dierbaren een gezond, gelukkig en democratisch nieuw jaar toe.